نمادشناسی هنر شرق (2) مار در هنرهای بودایی و هندویی

Symbolism in Oriental Arts: Vol.2:  Snake in Buddhist & Hindu Iconography

MATN Publishing, Iran Academy of Art, Tehran, 2012

نمادشناسی هنر شرق (2)

مار در هنرهای بودایی و هندویی

امیرحسین ذکرگو

مقدمه

خداوند را سپاس می گویم که تدوین دومین جلد از مجموعۀ «نمادشناسی هنر شرق» میسر گشت. جلد اول مجموعه، تحت عنوان «فیل در شمایل های هندویی و بودایی» در سال 1388 به انتشار رسید. قرار بود جلد دوم (همین مجلد) خیلی زودتر از اینها به انجام رسد اما ... !

کتاب حاضر که «نماد مار» را درهنرهای بودایی و هندویی مورد بررسی قرار می دهد، در عین ایجاز، وجوه مختلف این نماد و تجلیات گوناگون آن را در عرصۀ اسطوره شناسی، شمایل نگاری و هنهای مربوطه در بر میگرد. مطالب مندرج در کتاب شامل 8 بخش اصلی است:

در بخش اول به مفهوم واژه ناگا (مار) و اسطورۀ تولد ناگاها پرداخته شده است؛ در بخش دوم به جایگاه مار در آیین بودایی پرداخته ایم، و حکایات مندرج در متون را، در مورد نقش مار در نیل بودا به ساحت تنویر مورد بررسی قرار داده ایم؛ در بخش سوم – که ار بخش های عمده کتاب است – جایگاه مار در آیین هندویی مورد بررسی قرار گرفته؛ در ذیل این بخش هفت حکایت اساطیری که در آنها مار نقش نمادین و محوری دارد ذکر شده است. حکایات نقل شده از قدیم الایام تا عصر حاضر الهام بخش آثار متنوع و متعدد در عرصه های دین هند بوده است.

بخش چهارم به مفاهیم نمادین مار، بر اساس مندرجات متون مقدس، و استنباط از آثار هنری دینی، اختصاص یافته؛ شش مفهوم نمادین در ذیل این بخش آمده است.

بخش پنجم به جلوه های نمادین مار در شمایل ها و بخش ششم به نقل مار در تشریفات آیینی اختصاص یاقته است؛ در بخش هفتم جلوه های متنوع مار در آلات و آرایه ها مورد بررسی و معرفی قرار گرفته است؛ بخش هشتم ناگامودرا نام دارد. در این بخش حالات خاص دست، که از مفاهیم نمادین مار در علم الادیان و اسطوره شناسی هند استخراج شده و به آداب دینی و تمرکزی راه یافته، معرفی گردیده است.

در انتهای کتاب نیز واژه نامه ای با بیش از پنجاه مدخل ارائه گردیده که درک و فهم مندرجات کتاب را مدد می رساند.

برای غنی تر نمودن کتاب و انتقال بهتر مفاهیم، پژوهشی تصویری صورت گرفته که محصول آن 41 تصویر رنگی و طرح خطی است و از امتیازات خاص این مجموعه محسوب می شود.

امیدوارم لطف پروردگار در حق این بندۀ بی مقدار دوام یابد تا توان و امکان تدوین مجلدات بعدی از مجموعۀ « نمادشناسی هنر شرق» میسر گردد.

امیر حسین ذکرگو

خرداد 1391

کوالالامپور

Read 996 times